Vintage servies en glaswerk herkennen

Deze drie voelen anders, klinken anders en gedragen zich anders in gebruik. Porselein is bij dezelfde dikte lichter en veel harder, en de rand laat licht door als je hem tegen een lamp houdt. Tik er zachtjes tegen met je nagel: porselein geeft een heldere toon die even nazingt.

Aardewerk is poreuzer en zwaarder, klinkt dof en laat geen licht door. Aan de voetrand zie je vaak een ongeglazuurde ring waar je de kleur van de klei zelf ziet — beige, roodbruin of grijs. Aardewerk kan vocht opnemen, waardoor een barst zich met de jaren uitbreidt.

Steengoed zit ertussenin: dichtgebakken zoals porselein, maar ondoorschijnend en zwaarder. Dat is het materiaal van de meeste stevige eetserviezen en van veel kannen en potten. Het kan doorgaans prima tegen dagelijks gebruik.

Een fijn netwerk van barstjes in het glazuur heet craquelé. Bij oud aardewerk is dat gewoon ouderdom: het glazuur en de scherf krimpen niet even snel. Het stuk is er niet zwakker van, al kan er in de haarfijne lijntjes wel vuil trekken, waardoor het patroon donkerder wordt.

Een haarscheur is iets anders, want die loopt door de scherf zelf. Je vindt hem met dezelfde nageltik: waar een gaaf bord helder klinkt, klinkt een gebarsten bord dof of licht rammelend. Twijfel je, houd het stuk dan tegen het licht en draai het langzaam; een barst tekent zich af als een donkere lijn die aan de rand begint.

Een chip is een afgeslagen randje. Bij een schaal die je alleen als sierstuk gebruikt is dat cosmetisch, bij een kopje waar je uit drinkt is het vervelend en soms scherp. Voel er altijd even met je vinger langs, ook aan de onderkant van de rand waar je een chip niet ziet.

Bij glaswerk zoek je eerst met je vingers naar naden. Geperst glas is in een mal gemaakt en heeft daardoor twee verticale naadlijnen aan weerszijden, die je voelt als je met je duim langs de wand strijkt. Dat is geen minpunt; er bestaat prachtig geperst glas. Het zegt alleen iets over de manier waarop het gemaakt is.

Mondgeblazen glas heeft die naden niet. Vaak zie of voel je onder de bodem een ruwe plek of een afgeslepen rondje, het litteken van de staaf waaraan het glas hing. Kleine luchtbelletjes in de wand en een wand die niet overal even dik is, horen daar gewoon bij.

Loodkristal is zwaarder dan gewoon glas, klinkt langer na als je er zacht tegen tikt, en breekt licht in kleuren wanneer je het in de zon draait. Geslepen decor voelt scherp en diep aan; een geëtst of gezandstraald decor voelt vlak en mat. Krasjes op de bodem zeggen alleen dat het glas op tafel heeft gestaan.

Niet alles wat mooi is, wil je in de vaatwasser hebben. Gouden en zilveren randjes slijten daar in een handvol beurten van af, en decor dat op het glazuur is aangebracht, verbleekt. Handafwas met een zachte doek verlengt de levensduur van zulke stukken enorm. Dat geldt ook voor loodkristal, dat in de vaatwasser blind wordt.

Voor gebruik met eten is er één punt waar het loont om voorzichtig te zijn. Van oude, felgekleurde glazuren en van sterk gecraqueleerd of gebarsten glazuur is niet altijd bekend waarmee ze gekleurd of afgewerkt zijn. Gebruik zulke stukken liever als sierschaal dan om zure dingen als citroensap, azijn of tomatensaus langdurig in te bewaren. Bij modern, gaaf en ondoordringbaar glazuur speelt dat niet.

In Het huis van Tante Trees staat een hoek met antiek, en er zijn keukenspullen en woonaccessoires. Wat er staat wisselt, want alles komt binnen via inbreng. Verwacht bij een kringloopwinkel geen taxatie of certificaat: je beoordeelt zelf wat je in handen hebt, en met de tik-, licht- en naadtest kom je een heel eind.